handen

Tips omgaan met autisme

Begeleiding autistisch kind

Het opvoeden van een autistisch kind vraagt nogal wat van de ouders.
Een aantal dingen zijn belangrijk bij het geven van begeleiding aan een autistisch kind.

Naast “de bedoeling van het gedrag” van het kind begrijpen, zijn het “inspelen op, structuren van en leren wennen aan prikkels” van groot belang, lees onderstaand de uitgebreidere informatie, alsmede meer informatie over het leren van vaardigheden en het belang van consequent reageren.

Eerst een aantal tips voor ouders voor het omgaan met een kind met autisme.

Tips voor ouders voor het omgaan met een kind met (klassiek) Autisme

  • Gebruik concrete taal voor kinderen met autisme.
  • Korte zinnen, niet babbelen.
  • Je kind kan vaak maar één ding tegelijk (bijv. niet praten en kijken tegelijk).
  • Vermijdt eindeloze discussies. Je kind begrijpt je standpunt niet en zal het ook niet gaan begrijpen. Hij moet gewoon doen omdat het moet.
  • Wees juist zakelijk in plaats van emotioneel.
  • Stel concrete vragen en wees geduldig bij het krijgen van een antwoord, dit duurt soms namelijk wat langer.
  • Wees voorspelbaar en geef veranderingen tijdig aan.
  • Lok communicatie uit en geef je kind tijd om de informatie te verwerken.
  • Geef gevoelens en emoties aan het contact. Je kind heeft namelijk wel degelijk gevoelens en verlangt dit, net zoals ieder ander kind, ook.
  • Communiceer met 1 ding tegelijk.
  • Wacht even tot het kwartje bij je kind is gevallen. Door de informatieverwerkingssnelheid duurt het wat langer.
  • Geef duidelijkheid en stel regels. Je kind kan weleens claimend zijn, maar dat komt door zijn behoefte aan duidelijkheid.
  • Verwacht geen reactie op non-verbale communicatie (gezichtsuitdrukking of gebaar) van jouw kant. Je kind zal dit niet herkennen of kunnen plaatsen.
  • Stel je kind gerust als je boos bent op een ander, het heeft niets met hem te maken.
  • Straffen heeft geen zin, ze begrijpen namelijk niet waarom. Door duidelijke afspraken en regels zal het vanzelf al goed gaan, want deze kinderen kunnen zich daar goed aan houden.
  • Als je kind boos is, zorg dan voor dat hij afleiding krijgt om weer tot rust te komen. Praat er op een later moment met hem over. Discussies en emoties hierin mengen heeft geen zin.

Bedoeling van gedrag

De opvoeders van een kind met autisme moeten hun kind als eerste ‘leren verstaan’. Zo moeten ze proberen te begrijpen wat hun kind zegt, maar ook het gedrag van hun kind leren begrijpen. Het gedrag van ieder mens heeft een boodschapwaarde, het is een vorm van communiceren. Bij kinderen met autisme geldt dit nog sterker, omdat zij vaak niet kunnen uitleggen wat ze voelen en denken. Vaak is het niet moeilijk om te zien dat een kind boos of kwaad is, maar het gaat juist om de reden van de boosheid of kwaadheid waarnaar op zoek gegaan moet worden.

Inspelen op prikkels

Het kost kinderen met autisme heel veel energie om te leren wennen aan bepaalde prikkels of om ze te negeren. Makkelijker is het om de prikkels te ‘neutraliseren’. Bijvoorbeeld: als een kind op weg naar school langs een bepaalde plek weigert te lopen omdat er een hond voor het raam zit, kost het minder energie om elke dag een blokje om te lopen dan om het kind te leren dat die hond echt niets zal doen.
De wereld moet voor het kind zo voorspelbaar mogelijk gemaakt worden. Als je als ouder of opvoeder weet dat er een angstopwekkende situatie voor het kind gaat komen, kun je hem daar het beste zo goed mogelijk op voorbereiden.

Structureren van prikkels

De meeste kinderen met autisme kunnen geen structuur brengen in hun leven en aan hun omgeving. Ook vinden ze het moeilijk om een betekenis te geven aan wat ze meemaken. Elk moment van de dag ervaren zij waarschijnlijk als een vloedgolf van prikkels.
Daarom is structuur aanbrengen in het leven van een kind met autisme extra belangrijk. Het kind voelt zich dan namelijk prettiger en veiliger en daardoor hebben de ouders of opvoeders een rustiger kind.

Leren wennen aan prikkels

Soms is het leren wennen aan bepaalde prikkels niet te voorkomen. Het is lastig om een kind te laten wennen, omdat hij de uitleg ervan niet begrijpt, omdat hij dat inzicht ervoor niet heeft. Een kind wennen aan een angstaanjagende prikkel moet daarom in stapjes gebeuren en worden gecombineerd met leuke ervaringen voor het kind.

Leren van vaardigheden

Het is mogelijk kinderen met autisme sociale vaardigheden aan te leren. Kinderen met autisme begrijpen alleen niet waarvoor die vaardigheden zijn en daardoor kan het aanleren van bijvoorbeeld hoe hij zich moet voorstellen aan andere mensen lijken op het dresseren van een paard. Ook is het zo dat wat ze dan geleerd hebben, ze moeilijk in een andere situatie ook doen. Als ze bijvoorbeeld thuis geleerd hebben hoe ze mensen moeten begroeten, hoeven ze dat in een winkel niet per se te doen, omdat de situatie anders is.

Consequent reageren

Net zoals bij kinderen zonder autisme, moet ook het gedrag van de ouders of opvoeders naar het kind met autisme direct en consequent zijn. Gewenst gedrag moet je belonen, voor ongewenst gedrag moet je alternatieven zoeken. Straffen wordt afgeraden, want dit wordt toch niet goed begrepen. Beter is het om duidelijk te laten merken wat de achterliggende gedachte is van waarom je boos/kwaad bent op het kind.

Meer over:
Autisme: Algemeen
Kenmerken van autisme
Oorzaak en prognose van autisme
Diagnostiek autisme
Tips voor het omgaan met autisme (voor ouders, school en kinderen)

16 reacties
  1. Annelieke

    Een goede begeleiding en het juist inspelen op prikkels is enorm belangrijk bij autistische kinderen. Voor dat laatste kun je heel goed speelgoed gebruiken om die zintuigen te prikkelen waar het kind behoefte aan heeft. Zwaait het bijvoorbeeld veel met zijn of haar armen, dan kan een rammelaar een leuk stuk speelgoed zijn.
    Laat het kind in ieder geval leidend zijn in het uitkiezen van speelgoed, want een kind met autisme heeft vaak andere behoeften dan zijn of haar leeftijdsgenootjes.

  2. DS

    Geachte Heer,mevrouw
    Ik las uw artikel over autisme.
    Mooi artikel!
    Vraag.
    Ik ben op zoek naar een cursus hoe je als ouders het beste kan communiceren met een kind die autisme heeft. Hoe bereik ik zijn hart en hoe weet ik wat er in hem om gaat.
    Ik hoor graag van u.
    Vriendelijke groeten,
    DS

  3. Deborah Vancauwenberghe

    Hallo,
    Ik heb een zoon van 8 die autisme heeft, zit nu in een moeilijke periode mede i.v.m. drukke periode op school.
    Niet straffen vind ik moeilijk want ik heb ook nog 2 dochters, vind dat ik dat onmogelijk kan doen.
    Mijn zoon vraagt bijvoorbeeld om schoenen met veters. die krijgt hij en de eerste week is geen probleem, maar naar gelang de weken voorbij gaan beginnen er moeilijkheden te komen, een paar keer de veters vast, veters weer open en veters weer toe. Met als resultaat dat als de bus van school komt de bus altijd mag wachten, gooit dan zijn boekentas op straat en maakt mij verwijten, steekt o.a. zijn middel vinger uit.
    Wij straffen hem dan met geen xbox meer te spelen, maar dan is hij nog razender en smijt dan zijn hoofd tegen de grond en al.
    Wat zijn jullie adviezen?

    • GPK

      Aangezien het lastig is om te reageren zonder de situatie echt goed te kennen, onderstaand een aantal algemene adviezen:

      – Je kind begrijpt je standpunt niet en zal het ook niet gaan begrijpen. Hij moet gewoon doen omdat het moet.
      – Lok communicatie uit en geef je kind tijd om de informatie te verwerken.
      – Communiceer met 1 ding tegelijk.
      – Wacht even tot het kwartje bij je kind is gevallen. Door de informatieverwerkingssnelheid duurt het wat langer.
      – Geef duidelijkheid en stel regels. Je kind kan weleens claimend zijn, maar dat komt door zijn behoefte aan duidelijkheid.
      – Straffen heeft geen zin, ze begrijpen namelijk niet waarom. Door duidelijke afspraken en regels zal het vanzelf al goed gaan, want deze kinderen kunnen zich daar goed aan houden.
      – Als je kind boos is, zorg dan voor dat hij afleiding krijgt om weer tot rust te komen. Praat er op een later moment met hem over. Discussies en emoties hierin mengen heeft geen zin.

      • jacq

        De veters strikken geeft de spanning en maak het overzichtelijk en makkelijk. Bij Bart Smit speelgoed zijn latexveters in alle kleuren waardoor hij zo zijn schoenen aan kan trekken. Veters en autisme is een heel moeilijk ding. Zeker als de taxi ook nog voor de deur staat.

  4. monique

    Vraagje> bepaalde situaties. Onze autisme coach werkt met het stoplicht. Is er van overtuigd regels zijn regels! doe je het niet worden het strafpunten. Die punten kun je optellen en dan inzetten voor de straf die je afgesproken hebt. Onder ‘stout’ zijn wordt gerekend> bord niet leeg eten> grote mond of boos reageren, slecht luisteren of overtreding van een regelement.
    Vreemd reageren in een winkel kost strafpunten. Niet begroeten in de ochtend kost strafpunten.

    Met het stoplicht goed toe te passen zal je kind uiteindelijk gaan luisteren.

    Ze moet de coach aankijken maar weigert ze in sommige situaties. Als ik maar volhoud komt het goed echter de praktijk is anders.

    Zelf heb ik als moeder grote vraagtekens hierbij. Ik hoor graag van U.

    • Ronald

      Lastig om hier zo iets van te zeggen.

      De stoplichtmethode kan zeker leiden tot een grotere zelfstandigheid van het kind met autisme. Ik zou de stoplichtmethode echter los zien van straffen. De stoplichtmethode is er meer voor om te communiceren met een kind met autisme, het kan een bepaalde stemming of keuze aangeven of daarbij helpen.
      Pas op dat uw kind niet uw gevoelens van negativiteit oppikt, als dat het geval is wordt het lastig om haar of hem er goed mee om te laten gaan.

  5. Monyetti

    Ik heb een zoon van bijna 12. Zijn problemen begonnen(of beter gezegd zichtbaar te worden) toen hij op de lagere school zat in groep 5. Hij kon niet meekomen en toonde “vreemd” bozig mopperig gedrag. Hij is toen doorgestuurd naar de GGD en daar hebben vele gesprekken en onderzoeken plaatsgevonden. De officiele diagnose ASS kon nog niet gesteld worden maar men neigde daar toch wel sterk toe. Uit de onderzoeken kwamen vele autistische kenmerken naar voren en ook een iq die onder het gemiddelde lag. Geadviseerd werd om eerst af te wachten hoe hij zich verder zou ontwikkelen als hij naar een school voor speciaal onderwijs zou gaan. Met zijn negende is hij toen naar het speciaal onderwijs gegaan en hier kon hij idd beter meekomen, werd zelfs beste van de klas. Maar verder merkte wij thuis geen verbetering in zijn gedrag. Hij is vroeg met puberen begonnen en zijn gedrag is er niet op vooruit gegaan. Want nu vooral problematisch is , is de omgang met zijn 7 jarig zusje. Wij weten eerlijk gezegd niet meer wat wij ermee aan moeten. Zijn zusje doet niet boos of pest hem niet, zij doet gewoon “normaal” tegen hem. Maar toch behandeld hij haar alsof zij melaatse is. Hij is vies van haar en tolereert haar totaal niet.

    Weet iemand raad of heeft iemand een tip waar we hiermee terecht kunnen?

  6. Willems

    Hallo
    Ik ben een plus mama van een jongetje van bijna 8 met een lichte vorm van ASS. Zelf heb ik 2 “normale” kinderen.
    Het is heel moeilijk te vatten of zijn gedrag nu te maken heeft met ASS of zijn karakter. Daarom is het net zo moeilijk om zaken te vatten. Hij gaat naar een normale school en haalt mooie resultaten. Bovendien is het niet mijn kind. Doch als nieuw samengesteld gezin hebben we onze 3 kids een week samen en dan een week kinderloos. Tegen het eind van die week heb ik mega veel stress omdat ik schrik heb om wel of niet goed te doen voor het kind van mijn partner. Het weegt ontzettend? op onze relatie. Ik zie mijn partner doodgraag.

    Kan ik ergens tips krijgen hoe ik als plus mama kan omgaan met deze situatie?
    Dankjewel.

    • W.

      Beste,

      Helaas ga ik je geen tips kunnen geven, omdat ik zelf hopeloos opzoek ben naar tips and tricks…maar het lezen van uw oproep voelde zo herkenbaar dat ik even wou reageren als steun…

      Mijn partner heeft 2 kinderen met ASS (de ene met lichte vorm _ de andere met zwaardere vorm) en dit weegt inderdaad zwaar op jezelf en je relatie… Ik vind het erkennen en aanvaarden zó moeilijk 🙁 Het voelt voor mij soms alsof lK degene ben die ‘abnormaal’ is…Tegen het einde van onze kinderweek ben ik doodop en de dag wanneer de kinders terug komen ben ik doodsbang voor de aankomende week…

      Ik hoop net als jou spoedig een evenwicht te vinden…

      Dikke knuffel

    • Marjanneke

      Beste,
      Als je ASS hebt en je moet om de week schakelen en functioneren in een andere gezinssamenstelling is dat heel moeilijk voor álle kinderen en zeker als je ASS hebt. Kinderen met ASS hebben, veel meer nog dan kinderen zonder deze stoornis, behoefte aan regelmaat en duidelijkheid, dus licht ze ruim van tevoren in wat er gaat gebeuren. Betrek ze bij het plannen maken. Maak evt. een zichtbaar plan ( geschreven of getekend) , eerst dit dan dat en houd je eraan. Met andere woorden, hoe voorspelbaarder jij bent, hoe makkelijker je kind zich kan voegen. Opvoeden zonder emoties gaat niet, maar houd ze in de hand. Bedenk dat het geen opzet is, maar dat ze moeilijk anders kunnen. Lees er eens iets over. Geniet van de goede dingen en benoem dat. Sterkte!

  7. Harry

    Een zeer leerzaam en toepasbaar verhaal. Maar een ding is me niet helemaal duidelijk;
    Als ouder moet je aan de ene kant ‘zakelijk’ zijn en niet emotioneel, maar anderzijds wordt er vermeld dat gevoelens en emoties aan het contact gegeven moeten worden. Dit lijkt elkaar tegen te spreken. Hoe moet ik dit zien ?

    • Schouderklopje

      Hallo Harry, hier moeder en partner van ass, in mijn ogen wordt hier bedoeld dat de emoties van de opvoeder niet ter zake zijn maar dat je wel rekening moet houden met hun emoties gevoelens. Dit is voor mij als gevoelsmens het allerzwaarste!! Bijna niet op te brengen en onmenselijk, jezelf mag er niet zijn, op dit moment ben ik er weer helemaal aan onderdoor aan het gaan. Ik wens iedereen veel sterkte

  8. wendy

    vertellen hoe jij je erbij voelt als iets voorvalt, dan kan je kind het evenement aan het gevoel linken, tijd geven om het te verwerken, dit op een zakelijke manier, niet emotioneel reageren want ze snappen dit niet

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

Nieuwsbrief