Algemene kenmerken
Het kind:
- spreekt vaak volwassenen tegen
- is vaak lichtgeraakt of geïrriteerd door anderen
- is vaak kwaad
- is vaak haatdragend
- irriteert andere mensen vaak met opzet
- heeft vaak driftbuien
- weigert regels van volwassenen te volgen
- legt de schuld van fouten bij anderen
ODD kan samen gaan met andere stoornissen of ziekten, zoals ADHD, autisme of een hechtingsstoornis. Dit hoeft niet altijd het geval te zijn. ODD wordt vaak vergeleken met ADHD, de symptomen zijn dan ook vaak gelijk. Alleen bij ADHD gaat het om impulsief gedrag en bij ODD om agressief gedrag.
Belangrijk is om het verschil te zien tussen een ‘gewoon’ opstandig kind, en een kind met ODD. De meeste kinderen hebben de neiging om volwassenen een grote mond te geven, vooral tijdens de puberteit, maar dit hoeft niet te betekenen dat zij lijden aan ODD. Als de opstandigheid de grens bereikt dat het bijna altijd het geval is, dan zou er sprake kunnen zijn van ODD.
DSM-IV criteria
DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) is een handboek dat in de meeste landen wordt gebruikt bij het diagnosticeren van een psychische stoornis. Dit boek geeft criteria waar iemand aan moet voldoen om daadwerkelijk de diagnose te krijgen van die stoornis. De criteria voor ODD zijn als volgt (volgens het DSM-IV, het vierde boek van DSM):
a) Er bestaat bij uw kind reeds lang een patroon van negativistisch, vijandig en tartend gedrag, zoals blijkt uit minstens vier van de volgende gedragswijzen:
o Het wordt vaak driftig
o Het gaat steevast met volwassenen in discussie
o Het doet dikwijls lekker niet wat u vraagt of zegt
o Het doet regelmatig expres dingen om anderen te ergeren
o Het geeft uiteraard anderen de schuld van zijn fouten of wangedrag
o Het is frequent kribbig, overgevoelig of snel op zijn teentjes getrapt
o Het is om de haverklap kwaad en wrokkig
o Het doet nogal eens iets vervelends, alleen maar om iemand dwars te zitten of terug te pakken.
b) Aangezien al deze gedragswijzen op een bepaalde leeftijd ‘normaal’ kunnen zijn, tellen ze alleen als bewijs voor de aanwezigheid van deze stoornis als ze ernstige problemen veroorzaken, minstens zes maanden aanhouden en niet als passend bij de ontwikkelingsfase van uw kind beschouwd zouden worden.
Extra kenmerken/problemen
Kinderen die leiden aan ODD hebben ook vaak last van één van deze verschijnselen:
- Leesproblemen
- Taalproblemen
- Angststoornis
- ADHD
- Depressiviteit
- Problemen met het gebruiken, gebruiken en kennen van taal
Oppositioneel gedrag
Een kind vertoont oppositioneel gedrag wanneer het zich probeert te verzetten tegen de leiding van volwassenen. Ze weigeren te doen wat gevraagd wordt en dit gaat vaak samen met een reactie van woede.
Agressief gedrag
Agressie is te verdelen in twee soorten. Fysieke agressie en verbale agressie. Bij beide vormen doe je een persoon of een voorwerp ‘pijn’. Bij fysieke agressie gaat het om slaan, schoppen, knijpen, vechten en dingen vernielen. Bij verbale agressie gaat het om schelden, bedreigen, pesten en kwetsen.
